Er zijn vele overeenkomsten in de manier waarop peuters spelen. Maar juist de verschillen in het spel zijn interessant. Het ene kind kan niet genoeg krijgen van een poppenhuis terwijl haar nichtje liever met treinen speelt. Een klasgenootje kan helemaal weg zijn van voetbal terwijl het buurjongetje fantaseert dat die voetbal een 'toverbal' is. Kinderen proberen gewoon de wereld te begrijpen. Dat staat los van de manier van spelen. Je kunt heel veel over je kind leren door te kijken naar haar manier van spelen. Je ziet hoe ze denkt en wat ze leuk vindt. Misschien ontdek je ook hoe ze over de rest van de wereld denkt en hoe die wereld om haar heen - waar je ook bij hoort - haar beïnvloedt.
Welke invloed hebben volwassenen op het spel?
Jongensspeelgoed en meisjesspeelgoed: het onderscheid loslaten Fantasie en realiteit: het beste uit beide werelden Meedoen
Welke invloed hebben volwassenen op het spel?
De psychologe Phyllis Katz heeft in de jaren 70 een proef gedaan over de reactie van volwassenen op een baby. Ze legde drie stukken speelgoed in de kamer: een kleine voetbal, een pop en een stuk speelgoed dat niet meisjes- of jongensachtig was. Daarna heeft ze een drie maanden oude baby een neutraal pakje aangedaan. Ze liet een aantal volwassenen (daar draait dit onderzoek om) in de kamer met de baby. Een aantal volwassenen kregen te horen dat de baby een meisje was, anderen kregen te horen dat het om een jongetje ging. De meeste volwassenen die dachten dat de baby een meisje was, gaven haar de pop om mee te spelen. De meeste volwassenen die dachten dat het een jongen was, gaven hem de voetbal.
Door deze studie kwam de discussie los over de behoefte aan speelgoed dat niet typisch voor meisjes of jongens is. Bovendien werd in alle media aandacht besteed aan het stereotyperen van jongens en meisjes. Maar toen Dr. Katz hetzelfde experiment 10 jaar later nog een keer uitvoerde, kreeg ze dezelfde resultaten. In de afgelopen jaren is er veel gedaan op het gebied van geslachtsgelijkheid. Maar als je nu een peuterspeelzaal binnenloopt, is het nog steeds makkelijk te raden welke kinderen met poppen spelen en welke met autootjes.
Een deel van deze voorkeur lijkt genetisch bepaald te zijn: een biologisch vastgelegde voorkeur voor bepaalde activiteiten. Zowel tweejarige jongens als meisjes kunnen een speelgoedautootje duwen en er een 'brmm-geluid' bij maken. Ze zullen ook allebei een pop knuffelen. Maar als ze mogen kiezen, zullen jongens vaker de voorkeur aan het autootje geven en meisjes aan de pop.
We moeten dan ook niet verbaasd zijn dat jongens liever 'jongensdingen' doen en meisjes 'meisjesdingen'. Maar het is niet een kant-en-klaar verschil tussen de geslachten. Er zijn veel jongens die graag met autootjes en dergelijke spelen, maar ze zullen ook plezier beleven in (en voordeel halen uit) het spelen met poppen. Net als meisjes hun voordeel kunnen doen met het spelen met autootjes en met een keer een kasteel te bouwen.
Jongensspeelgoed en meisjesspeelgoed: het onderscheid loslaten
Moet je je zorgen maken als je kindje het liefste speelt met speelgoed dat typisch is voor zijn/haar geslacht? Waarschijnlijk niet. Maar moedig je kindje wel aan met allerlei speelgoed te spelen, ook speelgoed waar normaal gesproken kindjes van het andere geslacht mee zouden spelen. Veel kinderen doen dit vanzelf omdat ze met speelgoed van een broertje of zusje spelen. (Als je maar één kind hebt, kan je een speelkameraadje uitnodigen dat graag met heel ander speelgoed speelt dan je eigen kind.)
Kinderen leren andere dingen van ander speelgoed. Een meisje dat alleen maar met poppen en ander 'meisjesspeelgoed' speelt, kan achterlopen op jongens als het gaat om ruimtelijk inzicht. Dat komt doordat dat 'meisjesspeelgoed' haar ruimtelijk inzicht niet oefent. Zo kunnen jongens achterlopen op meisjes bij het oplossen van conflicten en bij dingen die komen kijken bij persoonlijke relaties. Deze zaken komen vanzelf naar voren bij het spelen met poppen. Deze 'problemen' kunnen makkelijk opgelost worden door je kind met veel verschillend speelgoed te laten spelen. Bovendien is dat alleen maar leuker voor je kind.
Fantasie en realiteit: het beste uit beide werelden
Het spel van kinderen kan nog op een andere manier verschillen. Het kan gebaseerd zijn op de realiteit (zoals bordspelletjes en sport) of op fantasie (zoals vadertje en moedertje spelen en verkleedpartijtjes). Natuurlijk is het spel van jonge kinderen vooral gebaseerd op het doen alsof. Maar er zijn grote verschillen tussen kinderen in de hoeveelheid fantasiespel. Over het algemeen doen de oudsten en de enige kinderen meer aan fantaseren. Dit komt misschien omdat ze vaker alleen zijn. Ze hebben ook vaker een fantasievriendje. Maar net als bij het jongens- en meisjesspeelgoed, is het belangrijk dat kinderen zowel fantasie- als reële spelletjes doen.
Onderzoek uitgevoerd door de psychologen Jerome Singer en Dorothy Singer toont aan dat kinderen die geen fantasierijke spelletjes doen, agressiever zijn en eerder met vriendjes vechten dan kinderen die er wel op los fantaseren. Televisie kan hierbij ook nog een rol spelen. De psychologen constateerden dat hoe meer de jonge kinderen naar de TV keken, des te minder fantasie ze in hun spel legden.
Door fantasie in het spel te verwerken worden bovendien intellectuele vaardigheden ontwikkeld. Als je kind fantaseert dat een voetbal een 'toverbal' is, leert hij met symbolen te werken. Als hij probeert te verzinnen wat hij gaat doen met zijn magische bal (de prinses redden? op een draak vliegen? ijsjes toveren?), gebruikt hij zijn fantasie om de gevolgen van de verschillende keuzes te overwegen. Dit is precies het soort denkvaardigheid die peuters moeilijk onder de knie krijgen.
Fantasie is ook een hele goede manier voor een kind om beter om te kunnen gaan met dingen die hem angst aanjagen en verwarren. Om hiervan een voorbeeld te geven: een driejarige die bang is van het harde geluid dat een vrachtauto maakt, kan net doen alsof het blok hout dat hij vasthoudt een nog grotere en engere vrachtwagen is. Door deze vrachtwagen herhaaldelijk op de vloer te laten botsen, krijgt hij het gevoel dat hij het zelf in de hand heeft - niet wat de echte vrachtwagen doet, maar wel zijn angst.
Aan de andere kant kunnen de sociale vaardigheden van je kind beter worden door reële spelletjes. Door een bordspel kan je peuter leren wat het betekent om aan de beurt te zijn (en leert hij tegen zijn verlies te kunnen). Door jong te gaan sporten, leert hij wat het is om samen te werken in een groep.
Wat kan je doen om je kind nieuwe spelletjes te laten uitproberen? Het makkelijkste is: door mee te doen. Als je een poppenhuis bouwt (bijvoorbeeld in een oude schoenendoos) en er mee gaat spelen, zal je zoontje ook mee willen doen. Ook je dochtertje gaat je zeker helpen als je iets van blokken gaat bouwen. Of doe net alsof je op jungletocht gaat met de favoriete knuffel, breng een voetbal mee terug en ga voetballen in de achtertuin. Kortom, grijp elke kans met beide handen aan die je hebt om met je kind te spelen. Het kan een van de leukste dingen van het ouderschap zijn.
