Elke ouder loopt er tegenaan. Je kind naar bed brengen en het in bed laten blijven kan soms een hele toer zijn. De zorgen die het vaakst op onze website geuit worden, gaan over slaapproblemen: problemen met het naar bed brengen en's nachts wakker worden. In dit verhaal bekijken we het slapen eens door kinderogen. Vervolgens vertellen we over een aantal slaapproblemen en oplossingen voor ouders.
Een ritueel is het antwoord Slapen is verlaten Steeds weer een slokje drinken Bij papa en mama in bed Nachtmerries Nacht- of slaapangsten Slaapwandelen en praten in de slaap
Kinderen gedragen zich altijd beter als ze een terugkerend patroon herkennen waarop ze kunnen gaan vertrouwen. Met een vaste bedtijd en een vast ritueel voor het naar bed gaan, leren kinderen begrijpen wat er van ze verwacht wordt. Het geeft kinderen zekerheid, ze weten wanneer bepaalde dingen gaan gebeuren. Als de tijd, de plek of het ritueel elke keer weer anders is, wordt een kind onzeker en raakt hij in verwarring. Bovendien biedt het ruimte voor discussie. Sommige kinderen rekenen meer op regelmaat dan andere, maar elk kind heeft profijt van een vast ritueel.
Een bedritueel van een halfuur is eigenlijk voor elk kind precies goed. Je kunt al met een ritueel beginnen als je kind nog een baby is, in de eerste maanden van zijn leven. Het kan bestaan uit in bad gaan, knuffelen, een verhaaltje voorlezen of een liedje zingen. Een ritueel dat langer dan een halfuur duurt of te uitgebreid wordt, maakt het kind juist klaarwakker. Hij kan dan niet ontspannen. Een ritueel dat korter duurt, geeft het kind het gevoel het bed ingejaagd te worden.
Als je je kind in het weekend meer dan een uur later naar bed brengt, kun je toestanden verwachten op maandag. Dus voor het beste resultaat, kun je beter elke dag dezelfde bedtijd aanhouden. Dit plan is misschien lastig voor gezinnen die graag uitslapen in het weekend. Uit ervaring weten we dat het echt de moeite loont dat een van de ouders met de kinderen op zaterdag en zondag opstaat. Bovendien kan de partner die de meeste tijd buitenshuis werkt, 's ochtends zo wat tijd alleen doorbrengen met zijn/haar kind(eren).
Kinderen moeten zoveel mogelijk op dezelfde plek slapen. Als de plek steeds verandert, zoals slapen in verschillende bedden, op de vloer of op de bank, kunnen kinderen niet in een bepaald ritme komen. Als je de zorg van je kind deelt met je ex-partner, probeer dan in beide huizen het ritueel zoveel mogelijk gelijk te houden. Zorg er ook voor dat beddengoed, zoals een kussen en deken, op beide plekken hetzelfde is. Gescheiden ouders moeten afspraken maken over bedrituelen, zodat ze beiden zoveel mogelijk dezelfde structuur bieden.
Uit het oogpunt van een kind is naar bed gaan een scheiding: van ouders, van zusjes en broertjes, van speelgoed, van de spannende dingen van die dag, en van alle andere gebeurtenissen die het gezin nog onderneemt. Waarom zou een kind dit graag vrijwillig allemaal opgeven? Zeker als het naar bed gaan betekent in een donkere kamer liggen. Er kunnen monsters onder het bed zitten, spoken langs het slaapkamerraam vliegen en slangen onder de lakens glibberen. Er zijn maar weinig kinderen die zonder slag of stoot naar bed gaan. En geen enkel kind slaapt in zijn eigen bed zonder dat daar een hoop aan voorafgegaan is. Hij moet er elke keer weer op gewezen worden, het proces leren, en er moeten strakke regels zijn, die niet veranderen.
Ook voor ouders is het een scheiding. De meeste ouders zeggen wel dat ze hun kind kunnen laten gaan aan het eind van de dag. Maar velen hebben er toch moeite mee. Ze geven dan een dubbele boodschap aan hun kind. Ze werken het ritueel niet helemaal af. En ze hebben niet genoeg doorzettingsvermogen om hun kind te leren in zijn eentje te slapen. Sommige ouders, zeker als ze overdag weinig tijd hebben kunnen doorbrengen met hun kind, vinden het fijn dat ze 's nachts nodig zijn. Ook al gaat dit onbewust. Als ouders moeten we eerst onze eigen gevoelens erkennen en aanpakken voordat we de zorgen van onze kinderen kunnen wegnemen.
In veel culturen is het heel gewoon dat een kind altijd naast een volwassene slaapt. Daar is absoluut niets mis mee. Ook in de westerse wereld zijn er gezinnen die zweren bij het idee van een gezinsbed. Maar het samen slapen werkt alleen als iedereen er volkomen achterstaat. En dan moet er op een andere manier aan ieders behoefte aan privacy en zelfstandigheid worden voldaan. De meeste gezinnen in de westerse wereld geloven dat een kind vanaf zijn geboorte in zijn eigen bed moet slapen. Wat je ook wilt doen, praat erover met je partner. De meeste ouders nemen hun kinderen af en toe bij hun in bed. Ze doen dit op momenten dat hun kind ziek is, bang is of onder druk staat. Dat is prima natuurlijk. Maar onthoud wel dat het kind niet uit vrije wil weer naar zijn eigen bed zal gaan. Jij als ouder moet hier duidelijk over zijn.
Steeds weer een slokje drinken
De dreumes die onmiddellijk weer als een duveltje uit een doosje opspringt na net in bed gelegd te zijn, moet weer in bed gelegd worden. Houd de uitleg die je geeft beperkt tot maximaal één zin. Geen discussies of onderhandelingen, geen tv meer kijken. Leg hem zonder te veel te zeggen weer in bed, stop hem in en verlaat de kamer. In eerste instantie moet je dit proces misschien wel honderd keer herhalen. Zeker als je tot nu toe de bedtijdregels nauwelijks in praktijk hebt gebracht. Houd rekening dat het je heel wat inspanning zal vergen voordat dit nieuwe ritueel echt werkt. Eén keer water laten drinken is prima. Eén wc-bezoekje is voldoende. Wees je ervan bewust dat als je de ene keer wel aan die regels houdt en de andere keer toch nog meer te drinken geeft en meer tripjes uit bed goed vindt, het steeds moeilijker wordt om een routine op te leggen. Wees consequent!
Als je echt niet wilt dat je kind bij je in bed komt, moet je hem rustig naar zijn eigen bed terugbrengen. Doe dit honderd keer als het nodig is, en ga niet praten of in discussie. Als je hem 's ochtends vroeg bij je in bed verder laat slapen, snapt hij niet waarom dat 's nachts niet mag. Als je kind scheidingsangst heeft of lange tijd bij jou geslapen heeft, kun je het volgende proberen. Leg een slaapzak op de vloer in je kamer. Beloon je kind elke keer als hij een stukje dichter bij zijn eigen kamer gaat liggen.
Nachtmerries, of enge dromen, zijn een teken van een actieve geest. De gebeurtenissen in het leven worden op een rijtje gezet. Een kind kan op elk moment van de nacht een nachtmerrie hebben. Maar als hij ouder wordt, gaat hij 's ochtends dromen, net als volwassenen. De meeste nachtmerries komen na de eerste drie uur slaap. Iedereen gebruikt dromen om spanningen, aanpassingen en druk aan te kunnen. Kinderen gaan dromen als ze leren praten, misschien zelfs al eerder. Jonge kinderen kunnen zich meestal hun dromen niet herinneren. Zelfs niet als ze er door wakker geworden zijn. En aangezien de inhoud van een droom niet echt belangrijk is, hoef je er niet naar te vissen. Maar als je kind een aantal weken steeds weer dezelfde droom heeft, is het raadzaam met een deskundige te gaan praten. Je kunt dan samen achterhalen waarom je kind gespannen is. Ga de monsters niet uit de kast verjagen. Stel hem gewoon met woorden gerust. Als je de monsters te serieus neemt en onder het bed gaat kijken om je kind gerust te stellen, bereik je juist het tegenovergestelde: "Als mama echt gaat kijken of ze er niet zijn, dan kunnen ze er dus wel zijn." Het is heel moeilijk voor een kind om zeker te weten dat ze zich niet onder het bed verstoppen. Als je kind ouder wordt, krijgt hij meer dromen en nachtmerries in de vroege ochtenduren.
Kinderen kunnen plotseling gedeeltelijk ontwaken. Normaal gebeurt dit voor middernacht. Dus binnen de eerste drie uur na het slapengaan. Het begint vaak met een schelle kreet. Kinderen hebben rode wangen, zweten en reageren niet op troost. Dit wordt nachtangst genoemd. Het is vooral angstaanjagend voor de ouders. Hun kind heeft een wilde blik, zit rechtop in bed en slaat in het rond. Maar het is niet ongewoon of schadelijk. Zorg wel dat hij zich niet kan bezeren als hij in zijn bed of kamer rondspookt. Veel ouders proberen hun kind wakker te maken en er de volgende ochtend over te praten. Dit zou je kind juist ongerust kunnen maken. Je kunt je kind het beste wel in de gaten houden, maar hem niet wakker maken. Hij wordt binnen een paar minuten weer rustig en weet er de volgende ochtend niets meer van. Hij groeit eroverheen. Nachtangst komt het meest voor tussen de leeftijd van 3 en 7 jaar. Het lijken familiekwaaltjes te zijn. Dus misschien heb jij of heeft je partner vroeger ook nachtangst gehad.
Slaapwandelen en praten in de slaap
Deze kwaaltjes zijn allebei familiekwaaltjes. In tijden van spanning en vermoeidheid komen ze vaker voor en worden ze erger. Ze komen vaker bij jongens dan bij meisjes voor. Houd de vloeren vrij en de trappen afgesloten omdat kinderen zich kunnen bezeren als ze rondlopen. Doe buitendeuren op slot voor een frequente slaapwandelaar. De meeste kinderen groeien tegen de puberteit over deze kwaaltjes heen. Vat de dingen die je kind in zijn slaap zegt niet te serieus op. Waarschijnlijk slaat hij toch alleen wartaal uit. Plaag een slaapwandelaar of -prater niet te veel. Kinderen die met zichzelf bezig zijn, maken zich dan zorgen dat ze geheimen vertellen. Of ze willen liever niet bij een vriendje of vriendinnetje gaan slapen. Stel hem gerust dat hij volkomen normaal is. Hij heeft gewoon een scherpe geest en levendige fantasie, die hem 's nachts ook bezighouden.
