Wanneer kun je zeggen dat een baby te vroeg is geboren?
Hoe vaak komt dit voor?
De leeftijd van een te vroeg geboren baby berekenen
Klein, gemiddeld en groot
Waardoor worden baby's te vroeg geboren?
Mythen rond vroeggeboorten
Bevalling
De kans op een vroeggeboorte verkleinen
Elke dag ontdekken de wetenschap en geneeskunde nieuwe dingen over te vroeg geboren baby's. Daarom hebben kwetsbare baby's tegenwoordig meer kans om te overleven dan tien jaar geleden. Dit is de stand van zaken.
Wanneer kun je zeggen dat een baby te vroeg is geboren?
Een volledige zwangerschap duurt ongeveer 40 weken vanaf de laatste menstruatiedatum van de moeder. Als de baby tussen 38-42 weken wordt geboren, wordt gezegd dat hij op tijd is.
Wanneer een baby met 37 weken of eerder wordt geboren, is de baby te vroeg en is er sprake van een vroeggeboorte. De berekening is gebaseerd op de laatste menstruatiedatum van de moeder en de mate waarin de baby lichamelijk en neurologisch is volgroeid. Dit wordt gemeten terwijl de baby nog in de baarmoeder zit en onderzocht na de geboorte. Na 22 weken in de baarmoeder is een baby levensvatbaar (hij maakt dan kans om buiten de baarmoeder te overleven). Naarmate we meer te weten komen over zulke kleine baby's en de manier waarop we hen moeten verzorgen, is het mogelijk dat deze drempel verder zakt.
Tegenwoordig wordt ongeveer 10-12% van de baby's in of vóór de 37ste week geboren. Dit relatief hoge percentage komt onder andere door de betere overlevingskansen voor foetussen, de hogere leeftijd waarop vrouwen zwanger worden en het gebruik van vruchtbaarheidsmiddelen.
Het is een heerlijk gevoel om thuis iedereen je baby te laten zien. Als je baby echter nog te klein of zwak is, zul je het aantal bezoekers even moeten beperken. Een heel kleine baby die een paar weken in het ziekenhuis heeft gelegen, moet een tijdje in quarantaine (dus geen bezoekers).
De leeftijd van een te vroeg geboren baby berekenen
De leeftijd van een te vroeg geboren baby is het aantal weken dat hij in de baarmoeder heeft doorgebracht. Dit aantal wordt berekend op basis van de laatste menstruatiedatum van de moeder en de mate waarin de baby bij de geboorte is volgroeid. De chronologische leeftijd is de werkelijke tijd vanaf de geboorte. De gecorrigeerde leeftijd is de chronologische leeftijd gecorrigeerd voor de tijd dat het kindje te vroeg geboren is.
Op een chronologische leeftijd van 6 maanden heeft Jesse een gecorrigeerde leeftijd van 3,5 maanden: 6 maanden - 2,5 maanden (10 weken) te vroeg = 3,5 maanden. De gecorrigeerde leeftijd wordt meestal gebruikt met betrekking tot de ontwikkeling van de baby. De chronologische leeftijd is echter het meest geschikt om te bepalen wanneer je naar het consultatiebureau moet voor bijvoorbeeld inentingen.
Na de geboorte wordt een baby niet alleen gewogen, maar wordt ook zijn relatieve grootte voor een bepaalde zwangerschapsleeftijd bepaald. Zijn gewicht in verhouding tot zijn zwangerschapsleeftijd wordt vergeleken met vastgestelde normen voor de groei in de baarmoeder. Een gemiddelde baby met een gewicht dat past bij zijn zwangerschapsleeftijd, wordt een baby met een goed geboortegewicht genoemd. Een baby die lichter is dan hij zou moeten zijn voor de zwangerschapsduur, wordt een baby met een laag geboortegewicht genoemd. Er kan ook worden geconstateerd dat een baby een "intra-uteriene groeiachterstand" heeftt. Een baby die zwaarder is dan het gemiddelde, wordt een baby met een hoog geboortegewicht genoemd. Bij baby's met een laag of hoog geboortegewicht kunnen zich extra problemen voordoen, waardoor ze verder moeten worden getest en gevolgd. Het is goed om een baby met een goed geboortegewicht te hebben, zelfs als hij erg vroeg wordt geboren en erg klein is.
Waardoor worden baby's te vroeg geboren?
Er zijn allerlei bekende en onbekende oorzaken voor vroeggeboorten. De helft van alle baby's wordt te vroeg geboren door bekende risicofactoren. Hierbij kun je denken aan het volgende:
Infecties
Infecties aan de urinewegen, aandoeningen aan de luchtwegen en vaginale infecties zijn bekende oorzaken van vroeggeboorten. Onlangs zijn tandvleesziekte en onopgemerkte virusziekten in verband gebracht met het toenemende aantal baby's dat te vroeg wordt geboren. Zelfs als er geen infectie bekend is op het moment van een vroeggeboorte, kan de placenta tekenen van infectie vertonen.
Met name streptokokken uit groep B worden gerelateerd aan vroeggeboorte, zelfs als de moeder niet ziek wordt van deze bacterie. Als de infectie wordt geconstateerd, kan deze vóór of tijdens de bevalling worden behandeld met antibiotica. Zodoende wordt voorkomen dat de baby ook wordt geïnfecteerd. Vaak wordt ervan uitgegaan dat infectie een rol speelt bij vroeggeboorten, dus worden de moeder en de baby (na de geboorte) meestal behandeld met antibiotica.
Op korte termijn komen er mogelijk nieuwe manieren voor het vaststellen en behandelen van de verschillende virusinfecties die volgens velen de oorzaak zijn van het grote aantal vroeggeboorten waarvoor we nu nog geen verklaring hebben.
De vliezen rond de foetus vormen de belangrijkste barrière voor infecties. Als deze voortijdig breken of scheuren, loopt de foetus kans op infectie. De baby moet gelijk worden gehaald als blijkt dat de moeder is geïnfecteerd of wanneer bij het controleren van de foetus sprake lijkt van een infectie.
Meervoudige geboorten
Tweelingen, drielingen en dergelijke worden meestal te vroeg geboren. Tweelingen hebben 25-50% kans om te vroeg te worden geboren en dit percentage stijgt alleen maar naarmate het aantal baby's in de baarmoeder toeneemt. De baarmoeder kan te klein worden en beginnen samen te trekken, de bloedstroom in de placenta kan afnemen of de placenta(s) kunnen niet meer goed functioneren. Wat de reden ook is, meerlingen worden vaak te vroeg geboren of de arts besluit om hen voortijdig te halen.
Congenitale afwijkingen
Baby's met een afwijking in hun ontwikkeling kunnen zich ook te vroeg aankondigen. Dit kan vaak worden vastgesteld met een echoscopie. Als de foetus moet worden geopereerd vóór de bevallingsdatum, kan een vroegtijdige bevalling worden gepland.
Toestand van de moeder
De baby moet meestal ook eerder worden gehaald bij moeders met afwijkingen aan de baarmoeder of baarmoederhals, chronische ziekten als een leveraandoening, zwangerschapsvergiftiging (een ziekte tijdens de zwangerschap, waarbij de moeder een hoge bloeddruk heeft), diabetes of een slecht functionerende, bloedende of beschadigde placenta. De bevalling kan gebeuren via een keizersnede of de weeën kunnen worden opgewekt voor het welzijn van de moeder en of de baby.
Ook andere factoren verhogen de kans op een vroeggeboorte. Deze zijn:
De meeste ouders met een te vroeg geboren kind vragen zich af wat de oorzaak hiervan is en voelen zich schuldig. In het merendeel van de gevallen is er niets wat ze hadden kunnen doen om een vroeggeboorte te voorkomen. Toch zijn er een aantal hardnekkige mythen, zoals:
Ongeveer 20% van de te vroeg geboren baby's wordt gehaald (via een geplande bevalling) vanwege de toestand van de moeder of de baby. In deze gevallen wordt vaak voor een keizersnede gekozen om de stress van weeën te voorkomen. Bij sommige bevallingen worden de weeën opgewekt. 30% krijgt een te vroeg geboren kind nadat de vliezen zijn gebroken. Ongeveer de helft van alle te vroeg geboren baby's komt ter wereld nadat de weeën te vroeg zijn begonnen.
De weeën worden opgewekt of een operatieve ingreep wordt voorgesteld wanneer de baby zich onprettig voelt (foetale stress genaamd). Als de foetus minder beweegt, weeën slecht kunnen worden opgewekt (een stresstest), de foetus minder snel of niet groeit of de placenta bloedt of wordt afgestoten (abruptie), kan er sprake zijn van foetale stress. In deze gevallen kan een vroegtijdige bevalling worden overwogen.
De kans op een keizersnede wordt groter naarmate het aantal baby's in de baarmoeder toeneemt. Dit komt bij meerlingen grotendeels doordat de foetussen niet altijd met hun hoofd omlaag liggen, zoals gebruikelijk.
Als de moeder een hoog risico loopt en of op het punt staat te vroeg te bevallen, kan ze worden overgebracht naar de IC-afdeling om daar te bevallen. Zodoende kunnen zij en haar baby, die zeer gespecialiseerde zorg nodig hebben, optimaal worden bijgestaan. In dat geval zijn er veel mensen bij de bevalling aanwezig, zodat snel en adequaat kan worden ingespeeld op de behoeften van de baby en de moeder. Je kunt namelijk niet voorzichtig genoeg zijn en beter alle noodzakelijke apparatuur en het benodigde personeel in je buurt hebben.
De kans op een vroegtijdige bevalling verkleinen
Het is niet mogelijk om alle vroegtijdige bevallingen te voorkomen. Er zijn echter wel enkele zaken waarmee je de kans erop kan verkleinen. Hierbij kun je denken aan een goede prenatale zorg en goede medische zorg tussen zwangerschappen. Vrouwen met een hoog risico of met een chronische of acute aandoening moeten hun huisarts of verloskundige eerder en vaker bezoeken. Een goede voeding, de juiste gewichtstoename en stoppen met roken of drugs verkleinen ook de kans op een vroegtijdige bevalling. Hetzelfde geldt als een betere diagnose van onopvallende infecties wordt gesteld.
