Alles over 'nee!' Alles over gehoorzaamheid, babygedrag, opvoedingsproblemen

Alles over 'nee!' Alles over gehoorzaamheid, babygedrag, opvoedingsproblemen

Dieter Wolke PhD Dipl-Psych AFBPsS C.Psychol.

Het doel van discipline is niet de straf op zich: het doel is om je kind zelfbeheersing aan te leren. Hoe krijg je dit het beste voor elkaar? We vertellen je graag hoe je gezonde grenzen aangeeft en waarom slaan niet de oplossing is.
Je kind leren gehoorzamen is het op één na belangrijkste wat je hem kunt geven. Liefde is belangrijker.

De oorspronkelijke betekenis van het woord discipline is leren, niet straffen. En het doel van leren is zelfbeheersing, je helpt je kind te begrijpen en leren: "Hier moet ik stoppen. En ik kan mezelf stoppen."

Een kind van 4 of 5 jaar oud die zijn grenzen kent, is een zelfverzekerd kind: hij weet dat hij zichzelf onder controle heeft en daar is hij trots op. Een 'verwend' kind kent de grenzen van babygedrag en discipline niet en heeft de neiging door te blijven gaan tot iemand zegt "Nee! Nu is het genoeg!" Selma Fraiberg schrijft in The Magic Years dat een ongedisciplineerd kind zich niet geliefd voelt.

Hoe kun jij, als ouder, deze lessen toepassen op het gedrag van jouw kind en grenzen stellen? Door je kind te vertellen, in woorden of in daden, "Iedere keer als jij dit doet, moet ik je stoppen, totdat jij jezelf kunt stoppen."

Slaan is niet de oplossing

Met daden bedoel ik niet fysiek straffen. Dat is niet meer aanvaardbaar. Het is niet respectvol. Een kind leert zelden van fysieke afstraffing. En als hij er wel iets van leert, is het alleen maar het opkroppen van gevoelens en boosheid. Het resultaat hiervan ligt voor de hand: het kind zal wraak nemen en later uit woede handelen.

We leven in een gewelddadige maatschappij. Als we onze kinderen leren dat geweld de manier is waarop we met meningsverschillen omgaan, zullen wij, als ouders, geweld als een manier van leven bevorderen. Is dat wat we willen? In addition, we can get away with physical punishment only as long as we are bigger and smarter than our child.

Desalniettemin hebben de meesten van ons wel eens een pak slaag gehad toen we opgroeiden. Daardoor is het soms moeilijk om op een andere manier te reageren als we onze controle verliezen en niet kunnen omgaan met het onaanvaardbare gedrag van het kind. Dit is een van de lastigste opvoedingsproblemen. Mijn moeder sloeg ons vroeger met een kleine tak van een struik. Die moesten we zelf uitkiezen. Wanneer dit gebeurde, huilden we allebei de hele tijd. Het was voor ons allebei alleen maar traumatisch. Ik heb gezworen dat mijn eigen kinderen niet aan te doen. Maar als ze heel 'stout' waren, had ik wel de neiging om geweld te gebruiken.

Als we in deze situaties overdreven reageren laten we aan onze kinderen zien dat we controle verliezen, net op het moment dat we ze eigenlijk willen leren dat ze zichzelf onder controle moeten houden. Is dat wat we bedoelen? Mijn vijfjarige kleinzoon zei onlangs tegen zijn moeder (mijn temparamentvolle dochter), "Mam, we praten hier beter over wanneer jij rustig bent."

Net daarom is het van essentieel belang dat een ouder kalm blijft als een kind de controle verliest en nooit vergeet dat het doel leren is, niet straffen.

Stap voor stap grenzen stellen

Je kind leren gehoorzamen kan lastig zijn. Maar het is een van de opvoedingsproblemen waar ouders nou eenmaal mee geconfronteerd worden. Het is lastig voor ouders die de hele dag op hun werk zijn om in hun afwezigheid grenzen te stellen. Veel ouders die overdag thuis zijn vinden dat ze 'woorden moeten gebruiken', in plaatsen van grenzen stellen en bewaken. Ook zij zouden waarschijnlijk liever het stellen van grenzen ontwijken. Disciplineren is vooral heel moeilijk als ouders gestrest zijn. Wanneer je voelt dat je de controle verliest, word je je bewust van de woede die je voelt ten opzichte van je kind. Dit is beangstigend. Hoe kun je jouw kind leren gehoorzamen als dit soort gevoelens bij je opkomen? Hier volgen een paar richtlijnen.

Het helpt om van te voren te bepalen wat er te onderhandelen valt en wat niet. Veiligheid valt bijvoorbeeld niet te onderhandelen. Wanneer je dit hebt bepaald, is het gemakkelijk om heldere regels en consequenties te stellen en om hier duidelijk en consistent over te zijn.
Als het gaat om onderhandelbare issues, bewaar dan het disciplineren voor belangrijke zaken. Door een constante stroom van 'nee' worden al die uitingen allemaal onbelangrijk. Het is spannender om mama boos te zien worden en de gevolgen te ondervinden.
Blijf rustig maar standvastig. Als het mogelijk is, blijf consistent. Als dat niet mogelijk is, ga er dan niet teveel op in.
Als een kind de controle verliest en moet gehoorzamen, doorbreek dan de vicieuze cirkel door hem apart te zetten, of door hem vast te houden of te isoleren.
Zodra de vicieuze cirkel is doorbroken, ga je snel zitten en kom je weer dichtbij je kind. Leg uit waarom je deed wat je deed. Herhaal de zin "Totdat je jezelf kunt stoppen". Stel ideeën voor hoe hij dit kan aanpakken. Haim Ginott raadde een manier aan voor het omgaan met opvoedingsproblemen, namelijk dat een ouder een deel van de verantwoordelijkheid moet overdragen aan het kind tegen de tijd dat hij vier is: "Ik word iedere keer boos als je dat doet. Ik ben niet graag boos op je. Kun je mij ideetjes geven hoe ik jou kan helpen dit niet meer te doen, voordat we in de problemen komen?" Als het kind iets voorstelt, probeer dit uit en beloon hem als het werkt.
Als het gedrag zich blijft herhalen, helpt het om te kijken wat er achter schuilt. Vraag jezelf, "Wat zegt mijn kind?" In sommige gevallen is het gedrag normaal. Het is bijvoorbeeld voor een vier- of vijfjarige heel normaal om te liegen en te stelen. Liegen weerspiegelt het verlangen om te voldoen aan de wens die wordt vertegenwoordigd door de leugen. Stelen is een deel van de wens van het kind 'net zo te zijn' als de persoon van wie hij steelt. Dit betekent echter niet dat je het kind niet moet disciplineren, want dat moet juist wel. Door de verborgen doelen van je kind te begrijpen ontwikkel je een evenwicht dat je nodig hebt om niet overdreven te reageren. En het gedrag interpreteren, kan belangrijker zijn dan eender welke andere vorm van discipline: "Ik weet dat je wilt dat dat waar is en ik zou dat ook willen. Maar jij en ik weten beter."
Wanneer het achter de rug is, breng het negatieve weer in balans met het positieve: "Het is heel fijn dat het voorbij is, nu kunnen we weer lief zijn voor elkaar. Ik vind het vreselijk om boos op je te zijn."
Onthoud bovendien dat jouw acties voorbeeldgedrag zijn voor je kind om te laten zien hoe hij zichzelf onder controle kan houden. Het is een grote verantwoordelijkheid.

Misschien vind je dit ook interessant:

Doekjes

Pampers® Sensitive Babydoekjes

Dermatologisch bewezen mild voor een gevoelige huid.