Veel voorkomende slaapproblemen en oplossingen

Veel voorkomende slaapproblemen en oplossingen

Suzanne Dixon

Iedere ouder heeft wel eens problemen om zijn kind naar bed te krijgen en in bed te houden. Problemen met slaap zijn de meest voorkomende vragen die we online en in de kliniek ontvangen.

Laten we het slapen eens vanuit het perspectief van een kind bekijken en vervolgens de verschillende slaapproblemen en oplossingen voor de ouders bespreken.

Routine is het belangrijkst


Kinderen hebben er baat bij als er sprake is van een duidelijk patroon waarop ze kunnen vertrouwen. Een vaste bedtijd en een vast ritueel om rustig te worden voor het slapen helpen kinderen te begrijpen wat er van ze wordt verwacht.

Als een kind telkens een andere bedtijd, een andere slaapplek of een ander slaapritueel heeft, kan het angstig of onzeker worden of erover in discussie gaan. Alhoewel het ene kind meer behoefte heeft aan regelmaat dan het andere, hebben alle kinderen baat bij een vast ritueel voor het slapengaan.

Voor bijna alle jonge kinderen duurt een goede bedtijdroutine ongeveer 30 minuten. Het kan bestaan uit een bad, een knuffel, een verhaaltje of een liedje. Als de routine langer duurt of te ingewikkeld wordt kan het de kinderen eerder te veel stimuleren dan dat het ze rustig maakt. Een routine die minder dan 30 minuten duurt geeft jonge kinderen het gevoel dat ze het bed ingejaagd worden.

Als er meer dan een uur verschil zit tussen de bedtijd op doordeweekse dagen en die in het weekend kun je op maandag problemen verwachten. Probeer de hele week dezelfde tijd aan te houden. Dat is lastig voor gezinnen die in het weekend graag lekker uit willen slapen, maar uit ervaring weet ik dat alles veel soepeler gaat als minstens een van de ouders op zaterdag en zondag samen met de kinderen opstaat.

Kinderen moeten, voor zover dat mogelijk is, elke nacht op dezelfde plek slapen. Bij afwisseling van plek, zoals in verschillende bedden, op de vloer of op de bank slapen, is het voor kinderen lastiger om een vast slaappatroon te ontwikkelen.

Slapen is afscheid


Vanuit een kind gezien is naar bed gaan afscheid nemen: van zijn ouders, zijn broertjes en zusjes, zijn speeltjes en van de opwindende dingen die er die dag zijn gebeurd, en van alles wat er verder nog in het huis gebeurt.

Waarom zou hij dit alles gewillig opgeven? Vooral als dit betekent naar een donkere kamer gaan waar monsters onder het bed kunnen zitten, spoken langs het raam kunnen vliegen en slangen onder de laken kunnen kruipen? Geen enkel kind gaat naar bed zonder tegenstribbelen en gezeur, en geen enkel kind slaapt vrijwillig in zijn eigen bed. Er zijn veel aansporingen, een leerproces en vaste regels voor nodig, die consequent moeten zijn.

Bedtijd is ook een afscheid voor de ouders. Ook al zeggen de meeste ouders dat ze er klaar voor zijn hun kind aan het eind van de dag los te laten, hebben veel ouders hier toch moeite mee. De boodschap die ze het kind geven is tegenstrijdig: ze dwingen het ritueel maar gedeeltelijk af en kunnen niet streng genoeg optreden om te zorgen dat het kind zelfstandig gaat slapen.

Als ouders moeten we eerst onze eigen problemen over afscheid nemen erkennen en oplossen, voordat we de problemen van onze kinderen kunnen oplossen.


‘Head Banging’ (het hoofd stoten) en ‘Body Rocking’ (het lichaam schommelen)


Veel kinderen zullen als het bedtijd is ritmische, herhaaldelijke bewegingen maken om in slaap te komen of om 's nachts weer in slaap te vallen. Dit is heel normaal in het eerste levensjaar en verdwijnt meestal voordat ze twee jaar worden.

Ze stoten gedurende een half uur heel hard met hun hoofd, maar het gebeurt maar zelden dat ze zich pijn doen. Je kunt dit gedrag niet stoppen, maar hier zijn een paar tips om het zachter en comfortabeler te maken:

• Haal de wieg bij de muur vandaan.
• Doe rubberen beschermdopjes onder de poten van de wieg om zo bewegingen en lawaai te verminderen. Zet de wieg op een dik tapijt.
• Dek de wieg af. Maak de bekleding goed vast, zodat het er niet vanaf kan vallen op je kind, of als een opstapje gebruikt kan worden om uit de wieg te kruipen. Zorg dat de koordjes niet langer dan 15 cm zijn.
• Ga de kinderkamer niet in om te controleren als je weet dat hij deze gewoonte heeft ontwikkeld. Jouw aanwezigheid kan dit gedrag alleen maar versterken en een aandachtstrekker worden, in plaats van een geruststellende gewoonte.

Eindeloos water drinken


Peuters die als een bal rondspringen zodra ze in bed liggen, moeten opnieuw in bed worden gelegd met hooguit één zin als uitleg. Geen discussies of onderhandelingen, geen tv meer. Leg je kind zwijgend terug in bed, stop hem in en ga weg.

Je kunt dit waarschijnlijk nog honderd keer herhalen voordat hij erin blijft liggen, vooral als je in het verleden de bedtijdroutine niet zo nauw hebt toegepast. Wees voorbereid op een strijd om de nieuwe routine erin te krijgen, maar laat heel snel weten dat één keer drinken en één keer op het potje genoeg is.

In het ouderlijk bed kruipen


Als je echt niet wil dat je kind bij je in bed slaapt, stop hem dan zwijgend terug in zijn bed, eindeloos vaak als dat nodig is, zonder te praten of in discussie te gaan.

Let op: als hij 's ochtends vroeg wel bij je in bed mag klimmen en lekker verder mag slapen, zal hij niet snappen waarom het midden in de nacht niet mag.

Voor kinderen die gestrest raken van alleen zijn, of die al heel lang bij hun ouders in bed slapen, kan een oplossing zijn om je kind in een slaapzak op de vloer van de ouderslaapkamer te laten slapen, en hem te belonen telkens als hij dichterbij zijn eigen slaapkamer gaat slapen. Deze benadering in etappes helpt bij de scheiding, die voor iedereen moeilijk is.

Nachtmerries


Enge dromen zijn een teken dat een actieve geest orde schept in de belevenissen van overdag. Een kind kan op elk tijdstip van de nacht wel eens een nachtmerrie hebben, maar als hij ouder wordt zal hij tot de ochtend verder slapen, net zoals volwassenen doen.

Iedereen gebruikt dromen en nachtmerries om met stress, aanpassing en spanningen om te gaan. Kinderen kunnen dromen zodra ze beginnen te praten. Jonge kinderen kunnen zich meestal geen dromen herinneren, zelfs niet de dromen waardoor ze wakker worden. En omdat het verhaal van een droom niet echt belangrijk is, hoef je niet door te vragen om erachter te komen. Als een kind wekenlang dezelfde droom heeft, vraag dan hulp aan een specialist om te achterhalen waar die stress vandaan komt.

Nachtelijke paniekaanvallen


Kinderen tussen de 2 en 6 jaar kunnen plotseling gedeeltelijk wakker worden. Dit gebeurt meestal voor middernacht. Kinderen zijn dan drijfnat, zweterig en reageren niet op troostende woorden. Nachtelijke paniekaanvallen zijn beangstigend voor de ouders omdat het kind er zo wild uitziet en om zich heen slaat, maar dit is niets ernstigs en het kind zal het zich in de ochtend niet meer herinneren. Hij zal ook niet op je troostende gebaren reageren. Zorg ervoor dat hij zich geen pijn kan doen als hij in zijn bed en zijn kamer rond slaat.

Hij zal er vanzelf overheen groeien. Jij of je partner hebben wellicht zelf ook last gehad van nachtelijke paniekaanvallen toen jullie klein waren, aangezien het erfelijk is.

Omgaan met nachtelijke paniekaanvallen


• Maak de omgeving veiliger door gevaarlijke en breekbare voorwerpen rond het bed van je kind te verwijderen. Bedek de vloer met iets zachts, een vloerkleed of een tapijt is ook goed als er geen vloerbedekking is.
• Houd de omgeving kalm door niet teveel lampen aan te doen en alle geluiden van radio of televisie in de buurt van de slaapkamer uit te schakelen of zachter te zetten.
• Probeer je kind niet met woordjes of knuffels te kalmeren. Hij zal hier niet op reageren en soms kan het vasthouden van een kind het alleen maar erger maken.
• Wacht tot je kind weer in slaap valt voordat je de kamer weer verlaat.
• Vermijd oververmoeidheid. Je kind moet misschien vroeger naar bed of een kort middagdutje houden.

Slaapwandelen en praten in de slaap


Zowel bij slaapwandelen als bij praten in de slaap wordt het kind gedeeltelijk wakker. Dit zit ook vaak in de familie. Het wordt altijd erger en duurt langer in tijden van stress en oververmoeidheid en het komt vaker voor bij jongens.

Jonge kinderen kunnen hier ook last van hebben zonder dat er een speciale reden voor is. De meeste kinderen groeien hier in hun puberteit overheen. Neem het nachtelijke geklets niet al te serieus, omdat het meestal onbegrijpelijk is. En maak geen grapjes over het slaapwandelen of het nachtelijke geklets. Een verlegen kind kan zich zorgen maken dat hij geheimen vertelt of wil dan misschien niet meer bij een vriendje slapen.

Stel je kind gerust door hem te zeggen dat hij normaal is, hij heeft alleen een hele scherpe geest en een levendige verbeelding, zodat hij zelfs 's nachts nog doorgaat. Hij zal zich in de ochtend niets kunnen herinneren.

Omgaan met slaapwandelaars


• Haal alle voorwerpen en losse tapijten van de vloer en haal alle breekbare items uit de slaapkamer
• Maak een belletje op de slaapkamerdeur, zodat je hoort wanneer je kind zijn kamer verlaat
• Installeer een hekje bovenaan de trap
• Leg je kind niet in een hoogslaper (en kies liever een slaapkamer op de benedenverdieping, als hij die nog niet heeft)
• Sluit de keukendeur of andere ruimtes waar gevaarlijke voorwerpen liggen of staan
• Zorg ervoor dat alle ramen en douchedeuren van onbreekbaar glas zijn

Misschien vind je dit ook interessant: