Ouderschap en regels bijbrengen

Ouderschap en regels bijbrengen

Suzanne Dixon MD, MPH

Je peuter even apart zetten kan tussen de 18 en 24 maanden een doeltreffende discipline zijn. Weet je niet goed hoe je het aan moet pakken? Lees verder voor stapsgewijze instructies en bekende valkuilen die je moet vermijden.

In de moderne opvoeding is het disciplineren door je kind even apart te zetten de aanpak die de meeste gezinnen gebruiken. Toch weten veel ouders niet goed hoe ze die techniek precies moeten toepassen en hoe ze kinderen moeten disciplineren. Sommige ouders zeggen dat "het gewoon niet werkt". Hier volgen een paar strategieën en opvoedingstips waarmee je kunt zorgen dat de techniek van het even apart zetten ook echt werkt.

De basisprincipes van het apart zetten

Apart zetten werkt bij kinderen van 1,5 à 2 jaar tot op vijfjarige leeftijd. Alhoewel elk kind anders is, snappen kinderen jonger dan die leeftijd er meestal niets van, terwijl oudere kinderen subtielere methoden nodig hebben om zich aan regels te leren houden en zich goed te gedragen.

In de opvoeding betekent 'apart zetten' dat het kind een korte periode op een afstandje van de conflictsituatie of de verleiding wordt geplaatst. Dan kan hij even kalmeren, nadenken over de situatie, zich realiseren wat er van hem wordt verwacht en zich weer herpakken. Apart zetten is gedoemd te mislukken als het kind er meer aandacht, energie of interactie met de ouder of verzorger door krijgt.
Terwijl het kind apart zit, mag het niet met de ouder of verzorger communiceren. Apart zetten is bedoeld als een milde vorm van isoleren. De boodschap is: "Als je dit doet, mag je niet met ons meedoen."

Als je wilt dat het even apart zetten werkt, moet je altijd hetzelfde patroon aanhouden. Dit vraagt in het begin een tijdsinvestering, die de meeste ouders de moeite waard vinden. (Als je vroeger al hebt geprobeerd om je kind apart te zetten en die pogingen zijn mislukt, dan zal het iets meer tijd kosten dan wanneer je er net mee begint. Het is lastiger om de verwachtingen van een kind te veranderen dan het gelijk goed te doen.

De voorbereiding

Zet een stoel op een saaie, neutrale plek, zoals de hoek van de eetkamer of de gang, als die niet vaak wordt gebruikt. Gebruik bij voorkeur niet de slaapkamer van het kind: dat creëert negatieve associaties met een plek die veilig moet zijn. Bovendien biedt een slaapkamer vaak te veel afleiding.

Zorg dat de plek niet in de buurt is van de 'plek van het misdrijf' en de verzorgers. Als het kind onderdeel blijft van het gezelschap krijgt het de kans om het probleem alleen maar groter te maken met plagend gedrag of door te gaan zitten uitdagen.

Zorg dat de disciplineplek een plek is waar je je kind veilig alleen kunt laten. Ongeschikte plekken zijn bijvoorbeeld bovenaan de trap, in de buurt van breekbare voorwerpen of naast een deur die hij open kan doen.

De handeling zelf

Waarschuw kort: "Dat is genoeg". Dat is het signaal dat er een straf aan zit te komen. Als dat geen effect heeft, zeg dan: "Goed, je moet apart zitten." Verder niets. Pak het kind op en zet het op de plek voor het apart zitten.

Zet een wekker (een kookwekker bijvoorbeeld, zodat het kind die kan horen afgaan). Reken op ongeveer één minuut per leeftijdsjaar.
Als het kind opstaat, zet hem dan weer op de stoel en stel de wekker opnieuw in. Zeg niets. Misschien moet je het proces wel honderd keer herhalen voor hij tot aan het eind toe blijft zitten. Geef niet toe. Als je dat doet, is het de volgende keer nog moeilijker.

Als de wekker afloopt, zeg je: "Nu is het klaar", je geeft hem een knuffel en daar laat je het bij. Ga niet praten over wat er is gebeurd.

Geef je kind iets anders te doen, een positief alternatief voor hetgeen wat niet mocht. Spreek zelfs niet meer over wat er is gebeurd.

Bekende valkuilen
Ouders praten te veel. Daarvan raakt het kind alleen in de war, de spanning neemt toe en iedereen raakt van slag. Je hoeft alleen kort de overtreding te benoemen op het moment zelf, zoals: "Je hebt je zus weer geslagen". Daarna zeg je: "Je moet apart zitten." Daarna zeg je niets meer.

Wat als apart zetten tot te veel aandacht leidt? Als een kind meer aandacht krijgt als hij apart wordt gezet dan als hij braaf is, zal hij je aandacht blijven trekken met provocerend gedrag. Het kind apart zetten moet een situatie zijn waarin je het kind juist je aandacht ontneemt; laat je niet verleiden tot verdere interactie.

De ouder is te veel van slag. Als je je emoties niet meer in de hand hebt, kun je je kind niet helpen om iets te leren. Neem een paar seconden of minuten de tijd om diep adem te halen en weer rustig te worden. Misschien is het zelfs verstandig om jezelf even apart te zetten, weg van de situatie, nadat je hebt gezorgd dat de andere gezinsleden niets kan overkomen. Als je bent gekalmeerd, ga je weer terug naar je kind; je zegt waarom hij apart moet zitten en zet hem op de stoel. Zorg er wel voor dat je het apart zetten alleen doet bij hele erge overtredingen. Het moet geen gewoonte worden.

Bijzondere situaties

Als een kind buiten zichzelf is of heel erg over z’n toeren, dan zal hij niets leren van apart gezet worden. Hou hem dan zwijgend vast (met zijn gezicht naar buiten is in deze situatie meestal beter), wacht tot het huilen eerder bozig klinkt dan hysterisch en zet hem dan apart.

Als een kind ziek is, gestrest of oververmoeid, kan hij vaak maar heel weinig leren. Als je hem apart zet, raakt hij vaak alleen nog maar meer uitgeput. Dan kun je hem beter even weghalen bij de plek des onheils en hem geven waar hij op dat moment behoefte aan heeft: een knuffel, een tussendoortje, weggaan uit een drukke winkel of een dutje doen.

Bij kinderen die al eerder op traumatische wijze van mensen zijn gescheiden roept apart gezet worden te veel emoties op, waardoor ze er niets van leren. Dat zie je vaak bij kinderen die in de pleegzorg zitten. Voor zulke kinderen is het beter als je een stoel achter die van het kind zet, zodat je met de rug naar elkaar toe zit. De regel 'niet praten' is nog steeds van toepassing, de wekker geeft nog steeds de tijdsduur aan en het kind krijgt nog steeds geen aandacht, maar het voelt zich niet in de steek gelaten.

Kinderen die een ontwikkelingsachterstand hebben of juist cognitief een grote voorsprong hebben, moet je misschien op basis van hun ontwikkelingsleeftijd disciplineren in plaats van hun werkelijke leeftijd. Een kind van tweeënhalf dat functioneert als een kind van 10 maanden, bijvoorbeeld, begrijpt niets van apart gezet worden.

Blijf je de hele dag je kind apart zetten? Vraag jezelf dan het volgende af...

Heb je wel duidelijk voor ogen welk gedrag je vooral wil verbeteren? Maak niet van alles een probleem. Vergeet niet dat Rome ook niet in één dag gebouwd is.

Is er een omgeving waar je kind flink gestrest van raakt, zoals een crèche waar ze te hoge eisen aan hem stellen of te veel van hem verwachten? Overweeg dan een verandering, zoals een andere crèche, een oppas of een andere peuterspeelzaal, zodat je kind wel succesjes kan boeken en niet elke dag ontploft vanwege de stress.

Geef je je kind wel genoeg aandacht als hij het goed doet? Of moet hij zich misdragen om opgemerkt te worden? Probeer de momenten te vangen waarop hij zich juist wél goed gedraagt. Dat is best moeilijk, want als zijn gedrag uit de hand loopt, ben je van nature geneigd om afstand te nemen. Soms wil je je kind zelfs vermijden. Dat is een hele normale reactie bij ouders. Maar een aanpak die waarschijnlijk beter werkt, is elke dag twintig tot dertig minuten op de grond gaan zitten en met hem spelen.

Verveelt je kind zich en probeert hij wat leven in de brouwerij te brengen? Dat zie je soms bij slimme kindjes die allang toe zijn aan de kleuterschool of wat meer uitdaging nodig hebben.

Misschien vind je dit ook interessant:

Doekjes

Pampers® Sensitive Babydoekjes

Dermatologisch bewezen mild voor een gevoelige huid.