Er gaat niets boven het zien van een vredig slapende baby. Maar veel ouders kunnen je vertellen dat dat iets is wat ze niet veel te zien krijgen. Zeker niet 's nachts in de eerste maanden na de geboorte.
Een baby's nachts laten doorslapen, is een mijlpaal waar elke nieuwe ouder naartoe werkt. Al gauw zijn een warm bad, donzige pyjama's. liedjes zingen en boekjes voorlezen een onderdeel van de gezinsroutine. En het is ook een waardevolle gezinstraditie.
Ondertussen hebben ouders een hoop vragen over de slaapgewoontes van hun baby. De eerste en belangrijkste vraag: Hoeveel slaap heeft mijn baby nodig? Hieronder vind je een paar algemene richtlijnen.
| LEEFTIJD | De gemiddelde hoeveelheid benodigde slaap: |
| Pasgeboren | 16 tot 18 uur per dag |
| 3 weken | 15 tot 18 uur per dag |
| 6 weken | 15 tot 16 uur per dag |
| 4 maanden | 9 tot 12 uur en twee slaapjes (elk 2 tot 3 uur) |
| 6 maanden | 10 tot 11 uur en twee slaapjes (elk 2 tot 3 uur) |
| 9 maanden | 10 tot 12 uur en twee slaapjes (elk 1 tot 2 uur) |
| 1 jaar | 10 tot 11 uur en één of twee slaapjes (elk 1 tot 2 uur) |
| 18 maanden | 10 tot 12 uur en meestal één slaapje (1 tot 2 uur) |
| 2 jaar | 11 tot 12 uur en één slaapje (1 tot 2 uur) |
| 3 jaar | 10 tot 11 uur en mogelijk één slaapje (2 uur) |
Zoals in de tabel te zien is, neemt de hoeveelheid slaap die een kind in een etmaal nodig heeft, heel snel af in de eerste drie jaar van zijn leven (van 15/16 uur tot 11/12 uur per etmaal). Op deze leeftijd varieert de hoeveelheid slaap die een kind nodig heeft per kind, net zoals het bij volwassenen kan variëren (denk maar aan je partner of aan vriendinnen). Sommige baby's van 6 maanden hebben nog steeds 14 tot 16 uur slaap nodig, terwijl anderen genoeg hebben aan 13 uur. Als de hoeveelheid slaap veel minder is dan dit, komt dat vaak omdat het kind moeite heeft met slapen. Dat kan de alertheid en openheid van je baby overdag beïnvloeden.
De periodes waarin je baby onafgebroken wakker is, worden ook steeds langer. Met zes weken kan dit 2 uur zijn en met zes maanden 3 1/2 uur. Deze periodes zijn vaak in de late namiddag (leuk voor vaders als ze op tijd thuis zijn). Met zes maanden slapen bijna alle baby's nog 2 tot 3 keer overdag. Maar slechts de helft van de baby's slaapt nog meer dan één keer op een dag als ze 1 jaar zijn. Met 2 jaar slapen de meeste dreumesen nog maar één keer overdag, meestal 's middags. Het is per cultuur verschillend tot welke leeftijd peuters overdag slapen.
En geloof geen bakerpraatjes over dat jongetjes meer slaapproblemen hebben. Verschillende studies hebben aangetoond dat er in de eerste drie jaar van hun leven geen verschillen tussen jongens en meisjes bestaan wat betreft de hoeveelheid slaap en hoe vaak ze 's nachts wakker worden.
Klik op de leeftijd van je baby. Hier lees je meer over de slaappatronen en wanneer je realistisch mag verwachten dat je kind de hele nacht doorslaapt.
Realistische verwachtingen:
De grootste mijlpaal met betrekking tot slapen is de eerste nacht (tussen middernacht en 6 uur 's ochtends) dat je baby doorslaapt. Ouders schrikken hier meestal van en worden vaak toch wakker. Ze moeten dan even kijken of hun baby wel in orde is.
Sommige ouders hebben een baby die al binnen 3 maanden 's nachts doorslaapt. Andere ouders zijn nog steeds aan het rommelen aan het eind van het eerste jaar, en zelfs nog daarna. Wanneer zou je baby nu de hele nacht moeten kunnen doorslapen?
De slaapstructuur van een baby, de manier waarop de slaap is geregeld in de hersenen, is met zes maanden gelijk aan die van een volwassene. Vanaf zes maanden zou een baby dus aangeleerd kunnen worden om 's nachts door te slapen. Het is echter onrealistisch te verwachten dat een baby met zes maanden de hele nacht doorslaapt.
Voor sommige baby's (elke baby is weer anders) is het moeilijker om 's nachts in slaap te vallen. Ze hebben meer (en de juiste) hulp nodig om in te slapen. Ze hebben regelmaat en routine nodig, zowel overdag als voor het slapen gaan.
Baby's die borstvoeding krijgen worden 's nachts vaker wakker. Dit komt doordat borstvoeding sneller verteerd wordt. Maar borstvoeding is echt het beste wat je je kind kunt geven, als het tenminste mogelijk is. Er zijn tips, zoals voeden voordat je zelf naar bed gaat, om de nachtperiode te rekken. Maar uiteindelijk is er helemaal geen verschil in de slaapgewoonten van baby's die borstvoeding en baby's die flesvoeding krijgen.
Pasgeboren
3 weken
2 maanden
4 maanden
6 maanden
9 maanden
1 jaar
18 maanden
2 jaar
3 jaar
Baby's worden niet geboren met het vermogen de hele nacht door te slapen. Ze moeten vaak wakker worden en om de paar uur gevoed worden, dus ook 's nachts. Ze moeten tenslotte in de eerste 3 tot 6 maanden hun gewicht verdubbelen. Je pasgeboren baby kent het verschil tussen dag en nacht niet. Hij moet het nog leren. Over het algemeen zal je pasgeboren baby zo'n 16 tot 18 uur van de 24 uur slapen. Een pasgeboren baby slaapt over het algemeen twee tot vier uur per keer, dag en nacht, en wordt hongerig wakker.
Je kunt je baby het verschil tussen dag en nacht gaan leren door je anders te gedragen op de verschillende tijdstippen. Overdag kun je meer praten tegen je baby terwijl je hem voedt. 's Nachts kun je wat kalmer en rustiger doen. Doe 's nachts het grote licht ook niet aan. Voed je baby bij het licht van alleen een nachtlampje. De beste manier om een dag- en nachtritme te creëren is door licht en donker en verschillen in geluiden en activiteit. Uiteindelijk zal hij het zeker doorkrijgen en meer 's nachts gaan slapen.
Tip: toen je baby nog bij je in de buik zat, werd hij in slaap gewiegd als je ging wandelen. Het is logisch dat je baby het nog steeds heerlijk vindt om zachtjes gewiegd en geschommeld te worden. Als hij ingebakerd is, kan hij zich ook thuis voelen. Veel baby's vinden muziek ook erg rustgevend.
Je baby wordt 's nachts nog steeds wakker voor voedingen. Maar waarschijnlijk slaapt hij nu langer achter elkaar, misschien zelfs drie of vier uur. Hij blijft ook langere periodes wakker. In de eerste vier weken van zijn leven begint zich al een verschuiving in het slaappatroon te ontwikkelen. Hij zal meer 's nachts slapen en minder overdag.
Je moet je realiseren dat door borstvoeding te geven, de hormonen je slaappatroon aan dat van je baby hebben aangepast. Deze hormonen kunnen helpen voorkomen dat je een slaaptekort krijgt. Maar er zijn toch veel moeders, die de verandering in hun slaappatroon goed voelen. Ze hebben het gevoel dat ze het allemaal maar net aankunnen. Het is belangrijk dat je langzaam een duidelijke regelmaat invoert en het verschil in dag en nacht laat merken. Hoe sneller je dat doet, hoe sneller je 's nachts weer aan je rust toekomt. Baby's die flesvoeding krijgen, kunnen wellicht langer achter elkaar slapen, omdat de voeding langer in hun buik blijft. Maar over het algemeen zijn hun slaappatronen dezelfde als baby's die borstvoeding krijgen.
Tip: als je baby de neiging heeft om de hele dag te slapen en nauwelijks wakker wordt tijdens de voedingen, kun je proberen hem wakker te maken. Hij moet leren dat de langste slaapperiode 's nachts is. Help hem het schema een beetje beter door te krijgen. Je kunt hem om 4 uur 's middags in het middelpunt van de aandacht zetten. Zelfs als hij wegdut, kun je hem bij de les houden door hem ietsje rechtop te zetten in zijn wipstoeltje. Doe hem rond 7 of 8 uur 's avonds in bad. Hierdoor blijft hij wakker, maar hij wordt er ook lekker ontspannen van voor de lange nacht, die hij nu gaat maken.
Je baby gaat nu makkelijker slapen, maar hij heeft 's nachts waarschijnlijk nog steeds voeding nodig. Zijn patroon wordt steeds regelmatiger, maar je moet nog steeds aan zijn wensen voldoen. Maak wel een duidelijk verschil tussen nacht en dag door je 's nachts anders te gedragen en minder licht aan te doen. Het is nog te vroeg voor een vast schema. Proberen om nu al een strak tijdschema te hanteren, zou ongezond zijn.
Baby's op deze leeftijd slapen iets minder dan toen ze pas geboren waren, gemiddeld zo'n 14 tot 16 uur. Je baby slaapt het meeste 's nachts en blijft overdag veel langer wakker. Hij gaat naar drie slaapjes overdag toe. Dit verschilt weer per baby.
Wat je moeder of schoonmoeder je ook mag zeggen, het is echt niet normaal dat baby 's van 2 maanden de hele nacht doorslapen. Er zijn grote verschillen tussen baby 's van deze leeftijd, maar een baby van 2 maanden moet 's nachts nog een voeding krijgen.
Tip: een beetje jengelen bij het wakker worden is normaal. Je moet natuurlijk wel naar hem toegaan als hij huilt, maar geef hem even wat tijd (vijf minuutjes) om te jengelen en huilen. Hij kan uit zichzelf weer rustig worden.
Een baby van 4 maanden slaapt gemiddeld 9 tot 11 uur per nacht. Daarnaast slaapt hij nog twee keer op een dag één tot drie uur. Hij gaat langzaam over naar twee slaapjes overdag. Op dagen dat je baby maar twee slaapjes doet, zal hij waarschijnlijk de hele nacht doorslapen.
Je baby kan zelf nu veel meer doen om weer in slaap te vallen. Het wordt tijd dat je een patroon gaat aanbrengen in het naar bed brengen. Het moet zowel overdag als 's nachts goed werken. Routine wordt erg belangrijk voor je baby van vier maanden. Probeer bedtijd elke dag hetzelfde te houden. Doe ook elke dag dezelfde dingen voor het naar bed brengen. Je hoeft niet star te zijn, maar wel zo consequent mogelijk.
Tip: je baby kan zich waarschijnlijk omdraaien en zich in zijn bedje verplaatsen. Leg hem op zijn rug te slapen. Je kunt een babyslaapzakje gaan gebruiken. Hij woelt zich anders onder de dekens vandaan, en wordt dan koud wakker.
Tip: leg hem in zijn bedje terwijl hij nog wakker is. Kalmeer hem met je stem of muziek en door hem zacht te aaien. Maar haal hem niet uit zijn bed, wieg hem niet in slaap en ga hem niet voeden om hem slaperig te maken. Baby's die niet geleerd hebben zelf in slaap te vallen, kunnen alleen maar jou roepen als ze 's nachts wakker worden. Ze weten niet hoe ze zichzelf in slaap kunnen sussen.
Slaappatronen zijn voor iedereen anders, dus ook voor je baby van 6 maanden. Speciale omstandigheden zoals ziek zijn of in een vreemd bed slapen bij oma, kunnen het patroon van je baby beïnvloeden. Maar verder worden zijn slaappatronen gelijkmatiger.
Een baby van 6 maanden slaapt elke nacht gemiddeld 11 uur en slaapt nog twee keer overdag. Deze slaapjes duren één tot twee uur, normaal eentje 's ochtends en eentje 's middags. Bijna alle gezonde baby's van 6 maanden kunnen 's nachts doorslapen. Ze hebben geen nachtvoeding meer nodig. Ook hebben ze geen contact heel vroeg in de ochtend nodig.
Je baby krijgt ook steeds meer een eigen wil. Dit is je laatste kans om te beslissen waar je wilt dat hij slaapt zonder dat hij zich er te veel mee bemoeit. Duidelijke bedrituelen helpen hem om zelf in slaap te vallen en te blijven.
Tip: een paar ideeën om het naar bed gaan makkelijker te maken:
* Leg je baby in bed als hij nog wakker is. Hij kan zo leren om zelf in zijn eigen bed in slaap te vallen. Als hij in slaap gewiegd wordt of een voeding krijgt om in slaap te vallen, wil hij dat ook midden in de nacht.
* Laat hem niet vroeg in de avond slapen (bijvoorbeeld na 17.00 uur). Om de hele nacht door te slapen, moet je baby goed moe zijn.
* Geef je baby een favoriet zacht knuffeltje of ander speeltje om hem te helpen in slaap te vallen. Natuurlijk wil je het bedje van je baby zo leeg mogelijk houden, maar een speciaal dekentje of knuffeltje is prima. Hij wordt erdoor in slaap gesust.
Slaapproblemen zijn heel gewoon bij baby's van 8 of 9 maanden. Je baby kan zichzelf 's nachts wakker maken. Hij zal dan iedereen in het gezin wekken. Dit kan zelfs gebeuren als hij daarvoor al de hele nacht doorsliep. Dit kan voor ouders een zware last zijn. Ze krijgen het gevoel dat ze een terugval hebben.
Baby's van 9 maanden slapen ongeveer 11 tot 12 uur per nacht. Net als toen hij jonger was, wordt hij de hele nacht om de paar uur wakker. Maar het verschil is dat hij zich nu jou herinnert en je mist als hij wakker wordt. Het is de tijd dat verbanden duidelijker en belangrijker worden. Je baby heeft geleerd dat als hij huilt, mama of papa komt en het tijd om te spelen is. Waarom mag ik ze 's nachts niet helemaal voor mezelf hebben? Als hij gewend is om in slaap gewiegd te worden, wil hij dat ook midden in de nacht. Het is natuurlijk je eigen keuze of je deze routine wilt handhaven. Waarschijnlijk wil je hem liever leren om weer zelf in slaap te vallen.
Je baby slaapt op deze leeftijd normaal gesproken nog twee keer overdag. Deze twee slaapjes duren meestal één of twee uur. Als ouder weet je het beste hoeveel slaap je baby nodig heeft. Hij slaapt 's nachts minder als hij overdag lang slaapt; dat staat los van zijn persoonlijke gemiddelde.
Tip: kinderen slapen meestal langer als ze ziek zijn. Maar meer dan een uur extra slapen bij een slaapje is niet normaal. Als je baby vanwege het ziek zijn meer dan een uur langer slaapt dan normaal, neem dan contact op met je huisarts.
Met 1 jaar begint het bedtijdgevecht. Je baby is zo opgewonden door al die nieuwe dingen die hij kan, dat het rustig worden voor het naar bed gaan steeds moeilijker wordt. Hij kan je zelfs uitdagen en je proberen hem te laten oppakken. En hij is zo aanbiddelijk, dat je daar moeilijk weerstand aan kunt bieden. Hij probeert ook je grenzen uit. Hoe ver kan hij gaan? Houd daarom juist vast aan het bedritueel. Deze structuur maakt het leven voor jou en je dreumes de komende maanden een stuk eenvoudiger.
Een dreumes van 1 jaar slaapt gewoonlijk zo'n 10 tot 11 uur per nacht. Verder slaapt hij nog een paar keer per dag één of twee uur. Maar ook nu verschilt het van kind tot kind hoeveel slaap ze nodig hebben.
Tip: je merkt wellicht dat zijn middagslaapje wat korter wordt, maar hij vindt het niet erg om daarna nog even in bed te spelen voordat hij je roept om hem te komen halen. Leg een paar speeltjes in zijn bed om dit gedrag aan te moedigen. Zorg dat ze niet te groot zijn. Hij zou kunnen leren hoe hij ze op kan stapelen om uit zijn bed te klimmen.
Het leven is zo leuk en intensief voor je dreumes van anderhalf, dat naar bed gaan wel het laatste is wat hij wil. Hij heeft je hulp nodig om 's avonds rustig te worden en zijn broodnodige slaap te krijgen.
Dreumesen van 18 maanden hebben gewoonlijk 12 tot 13 uur slaap per etmaal nodig. Dat is vaak minder dan hun ouders denken dat ze nodig hebben. Of eigenlijk zouden willen dat ze nodig hebben.
Maar de slaapbehoeften zijn voor elk kind weer anders. Je moet er dus zelf achterkomen wat het beste voor je kind is. Je kunt hier een paar ideeën lezen die je daarbij kunnen helpen:
* Je kind heeft binnenkort nog maar één slaapje overdag nodig, maar hij heeft waarschijnlijk nog wel behoefte aan twee rustperiodes, zelfs als er eentje kort is.
* Veel kinderen die naar een kinderdagverblijf of andere opvang gaan, worden nog twee keer te slapen gelegd. Zelfs als ze dat niet nodig hebben. Andere kinderen worden maar één keer te slapen gelegd. Vraag bij de opvang na hoe vaak en hoe goed je kind slaapt. Hij krijgt misschien te veel slaap, waardoor je kind pas laat naar bed wil of vroeg wakker is. Dan is het voor jou wellicht een idee om met de opvang te praten om de hoeveelheid slaap die je kind overdag krijgt te veranderen.
* Als je ook een ouder kind hebt, dan moet hij of zij misschien vroeger naar bed dan zijn jongere broertje of zusje. Dit is zeker het geval als je oudere kind overdag geen slaapje meer doet. Je kunt de slaaptijd van je dreumes mooi benutten om gezellig samen te zijn en leuke dingen te doen met je oudere kind.
Tip: 's avonds een flesje geven in bed is een slechte gewoonte. Het is slecht voor de tandjes van je dreumes. Het kan ook een echt onderdeel van de routine worden. Dan heeft je dreumes het altijd nodig om in slaap te vallen, ook als hij midden in de nacht wakker wordt. Als je hem een flesje voor het slapen gaan blijft geven, dan zal hij vaker 's nachts nat zijn.
Je kind van 2 probeert nog steeds de regels uit. Toestanden over het naar bed gaan zijn dan ook heel normaal. Je dreumes wil geen afscheid nemen van jou of van zijn spannende dag. Wat nu? Stel rituelen en regels in voor het slapen gaan. Dit is de beste manier om goede slaapgewoonten aan te leren.
Elke dreumes heeft weer een andere hoeveelheid slaap nodig. Maar over het algemeen hebben tweejarigen 12 tot 13 uur slaap per etmaal nodig. Gewoonlijk slapen ze elke nacht 11 tot 12 uur. Vaak slapen ze dan ook nog zo'n twee uur elke middag.
Dreumesen zijn er erg goed in om te weigeren naar bed te gaan. Door elke dag consequent te zijn over bedtijdregels en -gewoonten kun je je kind het makkelijkst slaapgewoonten aanleren. Het maakt de dingen een stuk eenvoudiger voor jou. Een paar tips:
* Begin na het eten met rustig aan doen. Door het tempo voor jou en je kind wat naar beneden te brengen, wordt de overgang naar het slapen gaan makkelijker. Lezen, zingen en rustige spelletjes zijn beter dan rondrennen. Vaders spelen graag wat wilder met hun kinderen. Doe dit niet vlak voor het naar bed gaan.
* Zorg dat het bedritueel kort en gezellig is. In bad gaan, tandenpoetsen en naar de wc gaan mag niet meer dan een halfuur in beslag nemen. Als het langer duurt, raakt je kind weer opgewonden en jij alleen maar gefrustreerd.
* Je dreumes zal af en toe zeker weigeren te gaan slapen. Hanteer de bedtijdregels strak en consequent.
* Dreumesen hebben geen eigen kamer nodig. Eigenlijk slapen veel kinderen van deze leeftijd rustiger met iemand anders in de kamer. Een ander kind van 3 tot 5 zou een goed kamergenootje zijn. Oudere kinderen kunnen vaak heel goed door allerlei commotie heen slapen.
Tip: laat een boekje of een speeltje dat geen geluid maakt in zijn bed liggen. Hij kan zichzelf dan even vermaken nadat hij wakker geworden is. Hij begrijpt nog niet wat te vroeg is. Maar je kunt hem wel vertellen dat hij in zijn kamer moet blijven totdat het licht door zijn raam valt of totdat hij je goedemorgen hoort zeggen (of een andere specifiek signaal).
De gemiddelde driejarige slaapt ongeveer 12 uur per etmaal. Dit betekent meestal zo'n 10 tot 11 uur 's nachts en een slaapje van één of twee uur. Maar de tijden om een middagslaapje te doen, variëren meer voor driejarigen dan voor tweejarigen. Sommige driejarigen slaan het slaapje soms helemaal over. Je driejarige heeft, afhankelijk van de gebeurtenissen op een dag, ziekte, veranderingen in zijn routine of een sprongetje dat hij maakt in zijn ontwikkeling, meer of minder slaap nodig. De tijd die je kind op natuurlijke wijze slaapt, is de hoeveelheid slaap die je kind nodig heeft.
Je driejarige heeft een heel druk leven. Hij wordt gedreven door zijn steeds beter wordende taalvaardigheden en zijn levendige fantasie. 's Nachts kunnen deze ook wilde dromen en nachtmerries veroorzaken. Tussen de leeftijd van 3 en 7 jaar hebben veel kinderen nachtmerries. Dat is een normale ontwikkelingsfase. Je kunt en mag hem deze wilde dromen niet onthouden. De dromen helpen hem om de uitdagingen van de dag aan te kunnen. Maar je kunt hem wel helpen om 's avonds rustig te worden voor het slapen gaan. Zorg dat het bedritueel rustig en eenvoudig is.
Tip: als je kind moeite heeft om te gaan slapen zonder licht aan, kun je een dimmer installeren. Laat hem de dimmer naar zijn wens instellen. Prijs hem als hij de dimmer lager zet. Binnen een paar weken is hij gewend aan een heel zwak licht. Of probeer een steeds zwakkere lamp in zijn slaapkamerlamp te gebruiken. Doe dit verspreid over een paar weken.
